Қазақстанда көлік құқық бұзушылықтарының деңгейі төмендеп келеді

Қаңтар-шілде айларындағы статистика мынаны көрсетеді: құқық қорғау органдары көліктегі 2799 құқық бұзушылықты тіркеді. Бұл көрсеткіш кем дегенде соңғы онжылдықтағы осыған ұқсас кезеңдер ішіндегі абсолютті минимум болды, деп жазады Data Hub telegram-арнасы Құқықтық статистика және арнайы есепке алу комитетіне сілтеме жасап.

Онжылдық перспективада төмендеу байқала түсті – көрсеткіш 33%-ға төмендеді (салыстыру үшін, 2017 жылдың жеті айында 4204 жағдай тіркелген). Осыған ұқсас оң тренд жылдық қорытынды цифрлар бойынша да көрінеді: 2025 жылы 4 875 факті тіркелді, бұл да өз кезегінде тарихи минимумды жаңартқан еді.

Қылмыстық кодекстің осы тарауындағы барлық 19 баптың негізгі үлесін тұрақты түрде тек екі бап – 345 және 346 қалыптастыратыны қызық. Жыл басынан бері өткен жеті айда 345-бап тіркелген істердің үштен екі бөлігін алды, ал 346-бап жалпы статистикаға тағы 29% қосты. Еске сала кетейік, негізгі айырмашылық – 345-бап денсаулыққа ауыр немесе орташа ауырлықтағы зиян келуіне не адам өліміне әкеп соққан ЖҚЕ бұзушылықтары үшін жауапкершілікті реттейді. 346-бап, өз кезегінде, бұған дейін құқығынан айырылған жүргізушілердің мас күйінде әдейі көлік жүргізгені үшін жазалайды. Бұл жерде көлік жүргізу фактісінің өзі жеткілікті, бірақ егер іс-әрекет мүлікке зиян келтіруге, кез келген ауырлықтағы жарақаттарға немесе адамдардың өліміне әкеп соқтырса, санкциялар қатаң түрде күшейтіледі.

Қылмыстық статистиканың төмендеуімен қатар зардап шеккендер бар ЖКО-ның жалпы саны да азайып келеді. Ағымдағы жылдың жеті айында осындай 18 333 оқиға есепке алынды, бұл өткен жылдың ұқсас кезеңінен 4%-ға төмен. Дегенмен, бұл көрсеткіштерді есепке алу методологиясындағы айырмашылықтарға байланысты бір-бірімен тікелей салыстыру дұрыс болмас еді. Ерекшелігі сонда, ЖКО статистикалық есебі дәрігерлер аурулардың халықаралық жіктемесі бойынша жарақаттарын тіркеген (бастапқы тексеру кезеңінде) барлық адамдарды "жараланғандарға" жатқызады. Сонымен бірге, қылмыстық көлік қылмыстарының тізіліміне денсаулыққа келтірілген зиянның нақты ауырлық дәрежесін (жеңіл, орташа немесе ауыр) сот-медициналық сараптаманың ресми қорытындысы растаған оқиғалар ғана түседі.

Соған қарамастан, жолдардағы жалпы тренд оң болып қала береді: қаңтар–шілде айларында ЖКО-да зардап шеккендер саны жылдық көрсеткіште 6%-ға азайып (24,5 мың адамға дейін), ал қаза тапқандар саны 16%-ға азайды (1 022 адамға дейін).

2026 жылдың мамыр айында Алматыда апатқа дейін қауіпті жүргізушіні анықтауға қабілетті AI-платформа таныстырылды. Sergek AI-платформасы камералардан бейнеағынды тіркеу құралы ретінде емес, қаланың сенсорлық желісі ретінде өңдейді. Жүйе жүргізушінің мінез-құлық профилін қалыптастырады – жылдамдықты жүйелі түрде асыру және қауіпті қайта қатар ауыстырулар жүргізуші соқтығысу жасағанға дейін дабыл сигналына айналады.